Diep verscholen in de buitenwijken van de hoofdstad, aan de voet van de Dajti-berg, ligt Bunk’Art 1, een huiveringwekkend monument voor de paranoia van het Koude Oorlog-tijdperk. Dit reusachtige, ondergrondse atoomcomplex werd tussen 1972 en 1978 in het diepste geheim gebouwd in opdracht van dictator Enver Hoxha. Terwijl er door heel Albanië meer dan 170.000 kleine betonnen bunkers verrezen, was deze gigantische constructie exclusief bedoeld als atoombestendig commandocentrum voor Hoxha zelf, zijn vrouw en de absolute militaire partijtop. Wie de drempel overstapt, betreedt een claustrofobische wereld verspreid over 5 ondergrondse verdiepingen en maar liefst 106 kamers, beschermd door dikke gewapende betonmuren en zware luchtdichte sluisdeuren. De angstaanjagende sfeer begint al bij de entree, waar bezoekers door een duistere, 200 meter lange tunnel moeten wandelen onder begeleiding van onheilspellende, dreunende muziek.
Sinds de opening als museum in 2014 herbergen de klamme, kille gangen een indrukwekkende historische en artistieke tentoonstelling over de roerige 20e-eeuwse geschiedenis van het land. Reizigers dwalen hier langs de griezelig goed bewaard gebleven privévertrekken van Hoxha – die als enige luxe tapijt op de vloer had – een complete ondergrondse theaterzaal, en kamers vol antieke communicatieapparatuur. Waar deze plek decennialang een van de best bewaarde geheimen van het regime was, trekt het vandaag de dag mensen van over de hele wereld die de tastbare kilte van de dictatuur van dichtbij willen voelen. Daarmee vormt Bunk’Art 1 een rauw, emotioneel en onvergetelijk tijdsdocument dat de bizarre geschiedenis van Albanië ondergronds tot leven wekt.
