Majestueus uittorenend op een steile rotsrug waakt het monumentale Kasteel van Gjirokastër al eeuwenlang over de historische regio. Dit gigantische fort kent zijn vroegste oorsprong in de 12e eeuw onder Byzantijns bewind, maar werd in 1812 door de legendarische en angstaanjagende krijgsheer Ali Pasja ingrijpend uitgebreid tot een onneembare militaire vesting. Hij liet metersdikke verdedigingsmuren optrekken, bouwde een weelderig paleis en voegde de iconische klokkentoren toe die vandaag de dag nog altijd de skyline van de ‘Stad van Steen’ domineert.
In de 20e eeuw kreeg het kasteel een duistere reputatie toen het onder opeenvolgende regimes – van koning Zog tot de bezettende nazi’s en het paranoïde communistische regime van Enver Hoxha – werd getransformeerd tot een beruchte politieke gevangenis. Pas in de jaren 70 verloor het fort zijn angstaanjagende functie, waarna het binnenplein jarenlang het decor vormde voor het Nationaal Folklorefestival van Albanië. Wat de burcht vandaag de dag zo fascinerend maakt voor reizigers, is de bizarre verzameling historische relikwieën die her en der op de site te vinden zijn. Zo dwalen bezoekers in de schaduwrijke, klamme gewelven langs tientallen zware Italiaanse en Duitse artilleriekanonnen uit de Tweede Wereldoorlog. Buiten op de weide staat ook nog het wrak van een Amerikaans T-33 gevechtsvliegtuig uit de Koude Oorlog geparkeerd. Volgens het Albanese regime in 1957 onderschept, volgens Amerika gewoon achtergelaten.
