Het Piazza della Bocca della Verità is een van de meest fascinerende, gelaagde en sfeervolle pleinen van Rome. Gelegen in de vallei tussen de Aventijn en de Capitoolheuvel, vlak aan de Tiber, vormt dit plein een unieke plek waar de Romeinse mythologie, de vroege oudheid, de middeleeuwen en de barok naadloos in elkaar overlopen.
De geschiedenis van het plein gaat terug tot de absolute ontstaansgeschiedenis van Rome. In de oudheid stond deze moerassige vlakte bekend als het Forum Boarium, de oudste veemarkt van de stad. Vanwege de strategische ligging aan een doorwaadbare plek in de Tiber was dit het allereerste economische en commerciële knooppunt van de vroege Romeinse nederzetting. Volgens de mythologie was dit ook de plek waar de halfgod Hercules de reus Cacus versloeg nadat deze zijn runderen had gestolen. In de loop der eeuwen transformeerde het plein van een modderige marktplaats tot een monumentaal religieus centrum vol tempels. Na de val van het Romeinse Rijk behield het plein zijn centrale rol; de vroege christenen kerstenden de antieke gebouwen en in de middeleeuwen en barok werd het plein verrijkt met nieuwe monumenten en fonteinen. Tot ver in de negentiende eeuw behield het plein bovendien een grimmige functie: het was een van de vaste locaties in Rome waar publieke executies werden voltrokken.
Vandaag de dag herbergt het plein een buitengewone concentratie van topbezienswaardigheden. De absolute naamgever en publiekstrekker is de Bocca della Verità (de Mond der Waarheid). Deze reusachtige, marmeren schijf met het reliëf van een bebaard godengezicht (vermoedelijk de zeegod Oceanus of een riviergod) stamt uit de eerste eeuw na Christus en diende in de oudheid waarschijnlijk als een decoratief putdeksel voor de nabijgelegen Cloaca Maxima. Sinds de middeleeuwen is de steen echter verbonden aan een beroemde legende: wie zijn hand in de mond steekt en een leugen vertelt, verliest zijn hand. De populariteit van dit monument werd in de moderne tijd definitief bezegeld door de iconische scène met Audrey Hepburn en Gregory Peck in de film Roman Holiday (1953).
De Mond der Waarheid bevindt zich in de portico van de Santa Maria in Cosmedin, een van de mooiste middeleeuwse kerken van Rome. Gebouwd in de zesde eeuw boven op de fundamenten van een antieke graanhal (Statio Annonae), werd de kerk in de achtste eeuw geschonken aan Griekse monniken die de iconenstrijd in het Byzantijnse Rijk ontvluchtten. De kerk is een bezienswaardigheid op zich, met haar slanke, romaanse klokkentoren (campanile) met zeven verdiepingen—de hoogste middeleeuwse toren van Rome. Binnenin is de kerk opvallend sober en authentiek gebleven, met een schitterende middeleeuwse Cosmatenvloer van ingelegd marmer en het glazen reliekschrijn waarin de met bloemen krans versierde schedel van de heilige Valentijn wordt bewaard.
Midden op het plein, omringd door grasvelden, staan twee van de best bewaarde republikeinse tempels van Rome. De Tempel van Hercules Victor (vaak ten onrechte de Tempel van Vesta genoemd vanwege de ronde vorm) stamt uit de late tweede eeuw voor Christus. Het is de oudste nog bestaande marmeren tempel in Rome en bestaat uit een cirkel van twintig elegante Korinthische zuilen. Direct daarnaast staat de rechthoekige Tempel van Portunus, de god van de rivierhavens en poorten. Deze tempel, gebouwd in de eerste eeuw voor Christus, mengt Griekse en Etruskische architectuurstijlen. Dat beide tempels de eeuwen zo perfect hebben doorstaan, is te danken aan het feit dat ze in de vroege middeleeuwen werden omgebouwd tot christelijke kerken.
Aan de randen van het plein bevinden zich nog twee monumentale constructies. De Boog van Janus (Janus Quadrifrons) is een zware, vierzijdige triomfboog uit de vierde eeuw na Christus. Het diende niet als militair monument, maar als een overdekte ontmoetingsplaats en schuilplaats voor de handelaren van het Forum Boarium. Vlakbij de boog staat de prachtige, barokke Fontana dei Tritoni (Tritonfontein) uit 1715, ontworpen door Carlo Francesco Bizzaccheri in opdracht van Paus Clemens XI. De fontein toont twee tritons die een reusachtige zeeschelp dragen waaruit het familiewapen van de paus (de Albani-ster) herrijst. Het Piazza della Bocca della Verità is hiermee een zeldzaam openluchtmuseum waar je in een paar stappen drieduizend jaar geschiedenis doorkruist.
Travel the world 