De kerk van Santa Maria in Palmis, in de volksmond vrijwel uitsluitend bekend als de kerk van Domine Quo Vadis, is een klein maar historisch en spiritueel onmetelijk belangrijk heiligdom aan het begin van de Via Appia Antica. Hoewel het gebouw bescheiden is in omvang, markeert het een van de meest legendarische momenten uit de vroege christelijke traditie en de geschiedenis van Rome.
De geschiedenis van de kerk is onlosmakelijk verbonden met de vlucht van de apostel Petrus uit Rome tijdens de christenvervolgingen onder keizer Nero in het jaar 64 na Christus. Volgens de apocriefe Handelingen van Petrus ontvluchtte de apostel de stad via de Via Appia om aan een zekere dood te ontsnappen. Terwijl hij buiten de stadspoorten liep, kreeg hij een visioen waarin hij zijn meester, Jezus, hem tegemoet zag lopen in de richting van Rome. Petrus vroeg hem verbaasd in het Latijn: “Domine, quo vadis?” (Heer, waar gaat u heen?). Jezus antwoordde: “Ik ga naar Rome om opnieuw gekruisigd te worden.” Petrus begreep de boodschap direct: hij mocht zijn kudde niet in de steek laten. Hij keerde om, ging terug naar Rome en stierf daar korte tijd later de marteldood in het Circus van Nero. De eerste kapel op deze plek werd al in de negende eeuw gebouwd om deze ontmoeting te herdenken, maar het huidige uiterlijk van de kerk stamt grotendeels uit de vroege barok, na een grondige renovatie in 1637 in opdracht van kardinaal Francesco Barberini.
De belangrijkste bezienswaardigheid bevindt zich in het midden van het schip van de kerk. Daar ligt een witte marmeren plaat met daarop twee voetafdrukken. Volgens de vrome overlevering zijn dit de wonderbaarlijke afdrukken die Jezus achterliet in de plaveisels van de Via Appia op het moment dat hij Petrus verscheen. De steen die vandaag de dag in de kerk ligt, is een kopie (het origineel, een antieke votiefsteen die waarschijnlijk aan een godheid werd geofferd voor een behouden reis, wordt bewaard in de nabijgelegen San Sebastiano-basiliek). Niettemin blijft dit het spirituele hart van de kerk, waar pelgrims al eeuwenlang knielen om de plek van de goddelijke verschijning te vereren.
Boven de ingang en in het interieur zijn diverse kunstwerken te zien die de legende verbeelden. In het priesterkoor hangt een schilderij dat de ontmoeting tussen Jezus en Petrus weergeeft. Een andere opvallende bezienswaardigheid is het bronzen borstbeeld van Henryk Sienkiewicz, de Poolse auteur die in 1905 de Nobelprijs voor de Literatuur won voor zijn wereldberoemde historische roman Quo Vadis. Sienkiewicz raakte gefascineerd door de geschiedenis van deze plek en zijn boek zorgde voor een enorme heropleving van de internationale belangstelling voor de kleine kerk.
Aan de buitenzijde valt de sobere, maar elegante barokke gevel op, getooid met het familiewapen van de Barberini (de drie bijen). De locatie van de kerk is tevens van historisch belang: zij staat op de plek waar de Via Appia zich splitst van de Via Ardeatina. Direct naast de kerk bevindt zich een gedenkplaat voor de Britse soldaten die in 1944 tijdens de bevrijding van Rome langs deze weg trokken.
Hoewel de Domine Quo Vadis qua architectuur niet kan wedijveren met de grote basilieken in het centrum, blijft het een van de meest sfeervolle stops voor iedereen die de Via Appia verkent. Het is een plek waar de tastbare Romeinse wegenbouw en de ongrijpbare christelijke mystiek samenkomen op de exacte drempel tussen de stad en het omliggende platteland.
Travel the world 