De basiliek van San Sebastiano fuori le mura (Sint-Sebastiaan buiten de muren) is een van de zeven pelgrimskerken van Rome en vormt een cruciaal religieus en archeologisch knooppunt aan de Via Appia Antica. Deze kerk is uniek omdat ze niet alleen een eerbetoon is aan de beroemde martelaar Sebastiaan, maar ook een van de diepste geheimen uit de vroege christelijke geschiedenis herbergt: de tijdelijke rustplaats van de apostelen Petrus en Paulus.
De geschiedenis van de locatie gaat terug naar de vroege oudheid, toen de vallei waarin de kerk staat bekendstond als ad catacumbas (bij de holtes). Deze naam verwees naar de nabijgelegen tufsteengroeven en is de taalkundige oorsprong van het wereldwijde woord ‘catacombe’. In de vierde eeuw liet keizer Constantijn hier een gigantische basiliek bouwen, de Basilica Apostolorum, ter ere van Petrus en Paulus. Volgens een zeer hardnekkige traditie werden de overblijfselen van deze twee apostelen tijdens de christenvervolgingen in het jaar 258 hierheen gebracht om ze veilig te stellen. Pas later, in de negende eeuw, werd de kerk definitief gewijd aan de heilige Sebastiaan, een Romeinse officier die vanwege zijn geloof met pijlen werd doorzeefd. Het huidige uiterlijk van de kerk, met haar elegante witmarmeren gevel, stamt uit de vroege zeventiende eeuw (1612), toen de kerk in opdracht van kardinaal Scipione Borghese werd herbouwd door de architecten Flaminio Ponzio en Giovanni Vasanzio.
Binnen in de basiliek bevinden zich enkele van de meest vereerde relieken van Rome. In de Kapel van de Relieken, aan de rechterzijde van het schip, worden objecten bewaard die direct verbonden zijn met de geschiedenis van de Via Appia. De belangrijkste bezienswaardigheid hier is de originele marmeren steen met de voetafdrukken van Jezus, afkomstig uit de Domine Quo Vadis-kerk (waar nu een kopie ligt). Ook worden hier een van de pijlen bewaard die Sebastiaan zouden hebben doorboord, evenals een deel van de zuil waaraan hij vastgebonden zat.
Direct daartegenover, aan de linkerzijde, bevindt zich de Kapel van Sint-Sebastiaan. Onder het altaar ligt het lichaam van de heilige. De grootste bezienswaardigheid in deze kapel is het liggende marmeren standbeeld van de stervende Sebastiaan, een meesterwerk van Giuseppe Giorgetti (een leerling van Bernini). Het beeld vangt op dramatische wijze de religieuze vervoering en het fysieke lijden van de martelaar.
Een van de meest fascinerende onderdelen van het complex bevindt zich echter onder de kerkvloer: de Catacomben van San Sebastiano. In tegenstelling tot veel andere catacomben zijn deze nooit volledig in de vergetelheid geraakt, waardoor ze door de eeuwen heen een pelgrimsoord bleven. Tijdens de afdaling ontdek je een labyrint van gangen met duizenden grafnissen. Het absolute hoogtepunt hier is de Piazzola, een ondergronds plein met drie prachtig bewaarde mausolea uit de tweede eeuw na Christus. Deze graven tonen een fascinerende mix van heidense en christelijke symboliek, met kleurrijke fresco’s en verfijnd stucwerk.
Boven deze mausolea bevindt zich de Triclia, een overdekte ruimte waar vroege christenen herdenkingsmaaltijden (refrigeria) hielden. De muren van deze ruimte zijn bedekt met honderden graffiti-inscripties in het Latijn en Grieks, waarin de hulp van Petrus en Paulus wordt afgesmeekt. Deze inscripties vormen het tastbare bewijs voor de archeologen dat de herinnering aan de twee apostelen hier gedurende de derde eeuw zeer levendig was.
De San Sebastiano fuori le mura is daarmee een gelaagd monument: boven de grond een barokke pracht die de glorie van de Borghese-familie en de martelaar Sebastiaan viert, en onder de grond een huiveringwekkende en intieme getuigenis van de eerste eeuwen van het christendom in Rome. Het blijft een van de meest spirituele plekken langs de “Koningin der Wegen”, de Via Appia.
Travel the world 