Het Circus Maximus (in het Italiaans Circo Massimo), gelegen in de vallei tussen de Palatijn en de Aventijn, is de grootste sportarena die ooit door de mens is gebouwd. Dit monumentale langgerekte complex was in de oudheid de absolute bakermat van het Romeinse volksvermaak en kon op het hoogtepunt van het Rijk plaats bieden aan een onvoorstelbaar aantal van meer dan 250.000 toeschouwers, die hier samenkwamen voor de bloedstollende en prestigieuze wagenrennen.
De geschiedenis van de locatie is zo oud als Rome zelf en is diep geworteld in de stichtingsmythen van de stad. Al in de zesde eeuw voor Christus, onder de Etruskische koning Tarquinius Priscus, werd deze natuurlijke vallei gebruikt voor paardenrennen en religieuze feesten. Volgens de overlevering was dit ook de exacte plek waar Romulus de beruchte Sabinische maagdenroof regisseerde om de toekomst van zijn nieuwe stad veilig te stellen. In de eeuwen die volgden, transformeerde het Circus van een eenvoudige modderige vlakte met houten tribunes tot een architectonisch wereldwonder van marmer, baksteen en beton. Julius Caesar gaf het stadion zijn definitieve, monumentale vorm, waarna keizers zoals Augustus, Trajanus en Caracalla de arena steeds verder verrijkten met monumenten, keizerlijke loges en triomfbogen. Het Circus bleef bijna duizend jaar onafgebroken in gebruik; de allerlaatste wagenren werd georganiseerd in het jaar 549 na Christus door de Ostrogotische koning Totila. Na de val van het Rijk raakte het complex in verval. De marmeren tribunes werden systematisch geplunderd om te dienen als bouwmateriaal voor barokke kerken en paleizen, en de vallei slibbede langzaam dicht tot landbouwgrond. Pas in de twintigste eeuw werd het terrein definitief vrijgemaakt en heringericht als een uitgestrekt publiek stadspark.
Vandaag de dag is het Circus Maximus een gigantische archeologische zone waar de grootsheid van de antieke architectuur vooral tastbaar wordt door de pure schaal van het terrein. De belangrijkste bezienswaardigheid is de arena zelf, die met een lengte van 621 meter en een breedte van 118 meter nog altijd de exacte contouren van het antieke stadion volgt. Bezoekers kunnen over de oorspronkelijke grasvlakte lopen waar ooit de quadrigae (vierspannen) met angstaanjagende snelheden rondraasden.
In het midden van de arena loopt de Spina (de ruggengraat), de centrale barrière waar de wagens in zeven ronden omheen moesten rijden. Hoewel de spina nu grotendeels onder de grond ligt, stonden hier in de oudheid de meest extravagante monumenten van Rome, waaronder reusachtige bronzen dolfijnen en eieren die dienden als rondentellers. Augustus liet hier tevens de immense, Egyptische Flaminio-obelisk plaatsen, die in de zestiende eeuw door Paus Sixtus V werd verplaatst en nu het middelpunt vormt van de Piazza del Popolo.
Aan de zuidoostelijke zijde van het terrein bevinden zich de meest spectaculaire, fysieke restanten: de archeologische opgravingen van de tribunes. Na een grootschalige restauratie is dit gedeelte opengesteld voor het publiek. Bezoekers kunnen hier dwalen door de blootgelegde bakstenen gangen, de antieke trappenhuizen, de latrines en de herbergen waar de Romeinse gokkers, prostituees en straatverkopers zich tijdens de races ophielden. Ook zijn hier de fundamenten te zien van de monumentale Boog van Titus, een reusachtige triomfboog die de toegang tot het stadion markeerde.
Aan de noordzijde van de vallei kijken de indrukwekkende ruïnes van de paleizen op de Palatijn neer op de arena. Vanaf het Circus Maximus heb je een ongeëvenaard uitzicht op de restanten van de keizerlijke loge (pulvinar) van keizer Domitianus en Septimius Severus, van waaruit de keizers de spelen rechtstreeks vanuit hun paleis konden gadeslaan. Het Circus Maximus is daarmee een unieke, adembenemende plek in Rome: het is een levendig stadspark waar de moderne Romein hardloopt of concerten bezoekt, pal boven op de resonantie van drieduizend jaar geschiedenis, triomf en antiek spektakel.
Travel the world 